Przejdź do treści

Uniwersytet Wileński

Uniwersytet Wileński to nie tylko uczelnia, lecz także zabytkowy zespół położony w samym sercu Starego Miasta. Trzynaście dziedzińców, budynki z kilku epok architektonicznych i kościół św. Jana sprawiają, że spacer po kampusie jest wyjątkowo urozmaicony. Ten przewodnik przedstawia najważniejsze miejsca oraz podpowiada, na co zwrócić uwagę podczas zwiedzania dziedzińców, kościoła i dzwonnicy.

Historische Kirche und gepflasterter Innenhof in Vilnius Ein Spazierweg führt durch den begrünten Innenhof an einer historischen Kirche in Vilnius vorbei. Foto: Dmitriy Zuev

Najważniejsze informacje

  • Uniwersytet: W 1579 roku Akademia Wileńska uzyskała status uniwersytetu na mocy przywileju Stefana Batorego i dekretu papieskiego.
  • Znaczenie historyczne: Uniwersytet należy do najstarszych uczelni w Europie Środkowej i Wschodniej.
  • Kampus: Zabytkowy zespół w sercu Starego Miasta obejmuje 13 dziedzińców.
  • Architektura: Na dziedzińcach i w budynkach spotykają się gotyk, renesans, barok i klasycyzm.
  • Kościół św. Jana: Kościół ukończono w 1426 roku, a od 1571 roku należy do zespołu uniwersyteckiego.
  • Dzwonnica: Wieża ma 68 metrów wysokości; muzeum uniwersyteckie informuje, że na taras widokowy można dostać się windą lub pokonać 193 stopnie.
  • Dostęp: Dziedzińce, kościół i wieża mają różne zasady dostępu.

Uczelnia z niemal pięciowiekową historią

Historia Uniwersytetu sięga czasów, gdy jezuici założyli w Wilnie kolegium. W 1579 roku Stefan Batory, król Polski i wielki książę litewski, nadał akademii przywilej założycielski; w tym samym roku papież Grzegorz XIII zatwierdził przekształcenie kolegium w uniwersytet. Dlatego za rok założenia Uniwersytetu uznaje się 1579. Uczelnia należy do najstarszych w Europie Środkowej i Wschodniej i przez stulecia była ważnym ośrodkiem edukacji i nauki.

Jej rozwój nie przebiegał nieprzerwanie. Po powstaniu z lat 1830–1831 Imperium Rosyjskie zamknęło Uniwersytet w 1832 roku. Gdy Litwa odzyskała niepodległość w 1990 roku, Uniwersytet odzyskał także autonomię. Te przełomowe wydarzenia pomagają zrozumieć różne etapy budowy i funkcje zespołu. Szerszy kontekst przedstawia historia Litwy.

Zwiedzanie dziedzińców i budynków

Zabytkowy zespół leży w sercu Starego Miasta i rozciąga się na kilka połączonych ze sobą dziedzińców. Muzeum uniwersyteckie wymienia ich 13; między nimi zmieniają się fasady, przejścia i osie widokowe. Budynki odzwierciedlają najważniejsze style architektoniczne Litwy: partie gotyckie, elementy renesansowe, barokowe zdobienia i klasycystyczne linie. Dlatego warto postrzegać kampus nie jako jeden budynek, lecz jako powstały na przestrzeni wieków ciąg przestrzeni.

Na pierwszy spacer najlepiej wybrać dostępny dziedziniec i spokojnie ruszyć dalej kolejnymi przejściami. Przyjrzyj się fasadom i temu, jak dziedzińce się otwierają lub zwężają. W starych budynkach mieszczą się dziś między innymi wydziały, administracja uniwersytecka, biblioteka i muzeum. Kampus jest więc miejscem, w którym toczy się codzienna praca, a nie wyłącznie zespołem muzealnym. Niektóre drzwi lub dziedzińce mogą być czasowo niedostępne ze względu na działalność uczelni, wydarzenia lub renowację.

Jeśli chcesz bliżej poznać architekturę i wystawy, możesz uwzględnić w planie także inne muzea na Litwie. Planując trasę po mieście, sprawdź informacje o Wilnie oraz wybór atrakcji turystycznych Wilna.

Kościół św. Jana: gotyckie korzenie, barokowy charakter

Kościół św. Jana, pod wezwaniem świętych Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, jest ważną częścią zespołu. Jego budowę rozpoczęto po chrystianizacji Litwy, a ukończono w 1426 roku. W 1571 roku przekazano go jezuitom; odtąd należy do zespołu uniwersyteckiego. Jego zasadnicza struktura jest gotycka, jednak przebudowa w XVIII wieku nadała mu wyraziste cechy późnego baroku. Obecną fasadę zaprojektował architekt Johann Christoph Glaubitz.

Zmienny sposób użytkowania również należy do historii tej budowli. W czasach sowieckich kościół służył najpierw jako magazyn, a później jako muzeum uniwersyteckie; dziś ponownie pełni funkcję sakralną. Można go zwiedzać w ramach trasy obejmującej inne wileńskie świątynie: przeczytaj o kościołach w Wilnie lub o Ostrej Bramie w Wilnie, ważnym miejscu kultu religijnego na Starym Mieście.

Wnętrze przyciąga uwagę barokowym ołtarzem. Uniwersytet wykorzystuje kościół również do uroczystości akademickich i ceremonii wręczenia dyplomów; odbywają się tu także koncerty i inne wydarzenia. Przed wizytą sprawdź, czy nie odbywa się akurat uroczystość lub nabożeństwo, a w ich trakcie zachowuj się z szacunkiem.

Reklama

Dzwonnica i widok na Stare Miasto

Dzwonnica wznosi się 68 metrów ponad okolicą, a z tarasu widokowego można podziwiać dachy Starego Miasta. Według informacji muzeum uniwersyteckiego zwiedzający mogą wjechać na górę windą lub pokonać 193 stopnie. Muzeum podaje, że dostęp do wieży zależy od pogody i pory roku. Dlatego w dniu wizyty sprawdź, czy jest otwarta i jakie obowiązują warunki, zamiast zakładać, że wejście będzie możliwe przez cały rok.

Jeśli chcesz uniknąć schodów, wcześniej upewnij się, czy winda działa i czy taras widokowy jest dostępny. Nawet jeśli wieża będzie zamknięta, warto przejść się po dziedzińcach i odwiedzić kościół św. Jana. Już z poziomu ziemi można dostrzec różnorodność dachów i fasad oraz to, jak ściśle Uniwersytet splata się z otaczającą go tkanką Starego Miasta.

Połącz zwiedzanie z odkrywaniem Starego Miasta

Zaplanuj wystarczająco dużo czasu, by nie ograniczać się do obejrzenia jednej fasady: wybierz dwa lub trzy dziedzińce, odwiedź kościół, jeśli będzie dostępny, a potem zdecyduj, czy wejść na dzwonnicę. Czas zwiedzania zależy od tego, które miejsca są otwarte oraz czy odbywa się wycieczka z przewodnikiem lub wydarzenie. Nie polegaj na nieaktualnych godzinach otwarcia ani informacjach o biletach.

Po wizycie na kampusie możesz kontynuować spacer w kierunku Zarzecza lub wybrać inne miejsca w centrum. Wybierając nocleg, porównaj położenie hoteli w Wilnie z planowaną trasą; informacje o dojeździe znajdziesz na stronie lotniska w Wilnie. Jeśli chcesz zaplanować wizytę w związku z koncertem lub świętem, sprawdź aktualny kalendarz świąt i wydarzeń na Litwie oraz program Uniwersytetu bezpośrednio u organizatora.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy powstał Uniwersytet Wileński?

W 1579 roku Stefan Batory nadał akademii przywilej założycielski; w tym samym roku papież Grzegorz XIII zatwierdził przekształcenie kolegium jezuickiego w uniwersytet. Jezuici założyli kolegium jeszcze wcześniej.

Ile dziedzińców ma zabytkowy zespół?

Muzeum uniwersyteckie wymienia 13 dziedzińców. Wraz z wydziałami, biblioteką, administracją i muzeum tworzą one zabytkowy zespół, który rozwijał się przez wieki na Starym Mieście.

Czy kościół św. Jana jest gotycki czy barokowy?

Ma gotycką strukturę, ale w XVIII wieku został gruntownie przebudowany w stylu późnobarokowym. Oba style składają się na jego obecny wygląd.

Czy można zwiedzić dzwonnicę bez wchodzenia po schodach?

Muzeum uniwersyteckie informuje, że alternatywą dla pokonania 193 stopni jest winda. Ponieważ wieża jest otwierana sezonowo, a dostęp zależy od pogody, przed wizytą sprawdź zarówno działanie windy, jak i dostępność tarasu widokowego.

Czy wszystkie dziedzińce i wnętrza są ogólnodostępne?

Nie zakładaj, że każde pomieszczenie jest zawsze otwarte. Uniwersytet to czynny kampus; uroczystości religijne, wydarzenia i praca uczelni mogą mieć wpływ na zwiedzanie. Na miejscu stosuj się do aktualnych informacji dotyczących dostępu i zachowania ciszy.